Przejdź do głównej treści

Nie Łap Wilka!

Menu

„Nie łap wilka” to ogólnopolska kampania edukacyjno-zdrowotna, której celem jest zwiększenie świadomości społecznej na temat zakażeń układu moczowego – zarówno pierwotnych, jak i nawrotowych. Patronat nad kampanią objęła fundacja „UROdzeni-Zdrowi”. 

Projekt zwraca szczególną uwagę na potrzebę profesjonalnej diagnostyki i leczenia tego powszechnego problemu zdrowotnego, który może dotykać kobiet w każdym wieku, znacząco wpływając na jakość ich życia. Kampania promuje odpowiedzialne postawy zdrowotne, podkreślając ryzyko wynikające z samodzielnego leczenia i wzrostu lekooporności. Dzięki wsparciu ekspertów, takich jak prof. dr hab. Piotr Chłosta, „Nie łap wilka” ma szansę realnie przyczynić się do poprawy wiedzy społeczeństwa i obalenia mitów dotyczących infekcji układu moczowego.

Informacje edukacyjne będą pojawiać się m.in.: na niniejszej stronie internetowej, w mediach społecznościowych oraz na ulotkach i plakatach.

do pobrania list intencyjny prof. dr hab. Piotra Chłosty

„Złapać wilka” – co to właściwie znaczy?

„Złapać wilka” to powiedzenie, które w codziennym języku nabrało nieco tajemniczego charakteru. W kontekście zdrowia oznacza spotkanie z powtarzającymi się zakażeniami układu moczowego. Czy wiesz, że aż co druga kobieta przynajmniej raz w życiu „łapie wilka”? A nawet co trzecia zmaga się z tym problemem częściej niż raz1,2? Zakażenia układu moczowego nie muszą być normą w Twoim życiu. Zrozumienie, co się dzieje w organizmie i jak zapobiegać kolejnym epizodom, to klucz do skutecznej walki z tym problemem.

Na tej stronie znajdziesz porady i informacje, które pomogą Ci lepiej zrozumieć, dlaczego zakażenia układu moczowego powracają i co możesz zrobić, by zapobiec ich nawrotom. Dowiedz się, jak możesz zadbać o swoje zdrowie i nie „łapać wilka”!

Czy wiesz, że układ moczowy to naturalny mechanizm oczyszczania organizmu? Regularne opróżnianie pęcherza jest niezwykle ważne, by zapobiegać jego zakażeniom3.
Zakażenia układu moczowego (ZUM) to jedna z najczęstszych infekcji na świecie4. Zwykle są wywoływane przez bakterie, które prowadzą do stanu zapalnego. W zależności od lokalizacji zakażenia, możemy mówić o kilku rodzajach ZUM4:
  • Niepowikłane ZUM – najczęstsze u zdrowych kobiet, obejmuje zapalenie pęcherza moczowego i niepowikłane odmiedniczkowe zapalenie nerek
  • Powikłane ZUM – występuje u kobiet z chorobami układu moczowego, w ciąży, w podeszłym wieku, z obniżoną odpornością lub u mężczyzn
  • Nawracające ZUM – kiedy infekcje pojawiają się co najmniej 3 razy w ciągu roku lub 2 razy w ciągu ostatnich 6 miesięcy
  • ZUM związane z noszeniem cewnika
  • Urosepsa – poważne zakażenie, które może prowadzić do niewydolności narządów

Objawy ZUM mogą obejmować:

  • ból podczas oddawania moczu,
  • częstomocz,
  • ból w podbrzuszu,
  • krwiomocz,
  • gorączkę.

W przypadku nasilonych objawów, takich jak bóle w okolicy lędźwiowej czy wymioty, niezbędna jest natychmiastowa konsultacja z lekarzem4,5.

Oto kilka faktów, które mogą Cię zaskoczyć, ale także pomóc lepiej zrozumieć, jak powszechny jest to problem:

Escherichia coli to najczęstsza przyczyna ZUM – aż 75-95% niepowikłanych zakażeń układu moczowego wywołuje właśnie ta bakteria4.

Dziewczynki i kobiety są szczególnie narażone – zakażenia układu moczowego występują 20-50 razy częściej u dziewczynek i kobiet niż u chłopców i mężczyzn4.

Kobiety w okresie rozrodczym są bardziej narażone na ZUM – co najmniej raz w roku zakażenie występuje u 3-10% z nich5.

ZUM w wieku podeszłym – u mężczyzn powyżej 60. roku życia zakażenia układu moczowego występują częściej. W tej grupie 10% mężczyzn i 20% kobiet ma problem z ZUM4.

ZUM to jedna z najczęstszych infekcji szpitalnych – stanowi aż 40% wszystkich zakażeń szpitalnych. Warto również wiedzieć, że 10-20% przypadków dotyczy osób spoza szpitali4.

Połowa kobiet doświadcza ZUM przynajmniej raz w życiu – to bardzo powszechny problem.

Poznaj najczęstsze przyczyny nawracających zakażeń układu moczowego.

  • Niedoleczona infekcja – dlaczego warto dokończyć leczenie?
    Czasami czujemy się lepiej przed zakończeniem leczenia, ale nie zawsze oznacza to, że bakterie zostały całkowicie usunięte z dróg moczowych. Zbyt krótkie stosowanie antybiotyków lub innych leków może prowadzić do sytuacji, w której część bakterii przetrwa i ponownie rozmnoży się, wywołując nawrotową infekcję. Częściej zdarza się to, gdy zapalenie pęcherza moczowego jest powiązane z zapaleniem nerek, które nie zostało wyleczone5.
  • Czynniki ryzyka – co sprzyja nawrotom?
    Niektóre schorzenia, takie jak kamica moczowa czy zaburzenia odpływu moczu, mogą zwiększać ryzyko ZUM. Inne czynniki to osłabienie odporności związane z przewlekłymi chorobami, wiekiem czy stosowanymi lekami4,6. Krótsza cewka moczowa u kobiet sprawia, że są one bardziej podatne na tego typu zakażenia niż mężczyźni ze względu na to, że bakterie łatwiej i szybciej docierają do pęcherza6. Dodatkowo, także niektóre metody antykoncepcji mogą sprzyjać rozwojowi ZUM4. 
Spadek poziomu estrogenów po menopauzie również zwiększa podatność na infekcje6.
  • Reinfekcja – nowe bakterie mogą wywołać nową infekcję
    Reinfekcję może spowodować zakażenie nowymi bakteriami o innej etiologii. Często jej przyczyną jest zmiana flory bakteryjnej po leczeniu antybiotykami5.
  • Czynniki genetyczne – masz na to wpływ?
    Geny również odgrywają rolę w podatności na ZUM. Warto zwrócić uwagę, czy w Twojej rodzinie występują częste infekcje układu moczowego5.
CO DRUGA KOBIETA

doświadcza ZUM przynajmniej raz w życiu, a co trzecia 
z nich zmaga się z tym problemem więcej niż raz1,2.

U 10-44% KOBIET
po pierwszym ZUM nawrót występuje w ciągu 3 miesięcy, a u 48% w ciągu 12 miesięcy5.
NAWROTY ZUM
występują u 10-20% kobiet w wieku 18-24 lat7.
Nawracające zakażenia układu moczowego (NZUM) mogą być frustrujące, ale nie jesteś z tym sama. Podejmij odpowiednie kroki.

Konsultacja z lekarzem – klucz do skutecznej diagnostyki

Każda infekcja układu moczowego wymaga konsultacji z lekarzem, jednak jeśli zdarza się ona drugi raz w ciągu półrocza lub trzeci w ciągu roku8, to należy udać się do lekarza. Wizyta pozwoli znaleźć przyczynę nawrotów i dobrać odpowiednią metodę leczenia oraz profilaktyki. Konsultacja jest konieczna również w przypadku, kiedy objawy nie ustępują po 3 dniach leczenia lub nasilają się mimo stosowanych leków. Jeśli pojawią się ogólne symptomy, takie jak gorączka, złe samopoczucie czy dreszcze, to sygnał, że infekcja może być poważniejsza4.

Badania – dlaczego są ważne?

Aby skutecznie walczyć z nawrotami ZUM, lekarz może zlecić odpowiednie badania:

Badanie ogólne moczu – sprawdza, czy w moczu są leukocyty lub azotyny, które mogą wskazywać na infekcję4.

Posiew moczu z antybiogramem – pozwala na dokładne określenie, jaka bakteria wywołuje zakażenie i na jakie antybiotyki jest wrażliwa, co pomaga w doborze skutecznego leczenia4.

Dodatkowe badania, takie jak badania krwi (np. morfologia, CRP) lub badania obrazowe (np. USG), mogą pomóc w wykryciu anomalii w układzie moczowym, które sprzyjają zakażeniom5.

Leczenie – skuteczne podejście do nawracających zakażeń

W leczeniu nawracających zakażeń kluczowe jest dobranie odpowiedniego antybiotyku na podstawie wyników posiewu moczu. Zawsze stosuj się do zaleceń lekarza i przyjmuj przepisany lek zgodnie z zaleceniami. Lekarz może również zalecić leki wspomagające, np. przeciwbólowe, przeciwgorączkowe, a także leki wspierające odporność, które pomogą w zapobieganiu nawrotom infekcji4. W przypadku gdy leczenie nie przynosi efektów, lekarz może zaproponować profilaktykę antybiotykową4.

TRZY RODZAJE PROFILAKTYKI – JAK ZAPOBIEGAĆ NAWROTOM ZUM?
krok1

KROK 1: PROFILAKTYKA BEHAWIORALNA

Zmiana stylu życia. Małe zmiany w codziennych nawykach mogą znacząco wpłynąć na zmniejszenie ryzyka nawrotu ZUM:

Pij odpowiednią ilość płynów (1,5-2 l dziennie), co pomaga w regularnym wypłukiwaniu bakterii z dróg moczowych4.

Opróżniaj pęcherz całkowicie, unikaj wstrzymywania moczu5.

Dbaj o higienę intymną – podcieraj się od przodu do tyłu, aby nie przenosić bakterii z odbytu do cewki moczowej6.

Po stosunku oddawaj mocz, aby wypłukać bakterie, które mogą się tam znaleźć4.

Wybieraj przewiewną bieliznę, aby uniknąć wilgoci, która sprzyja rozwojowi bakterii4.

krok2A

KROK 2: PROFILAKTYKA NIEANTYBIOTYKOWA

Można stosować preparaty wspierające odporność, które zapobiegają nawrotom zakażeń. Takie preparaty może przepisać lekarz na receptę. Inne preparaty, często oparte na ziołach, są dostępne w aptekach bez recepty4.

krok3A

KROK 3: PROFILAKTYKA ANTYBIOTYKOWA

W przypadku nawrotów ZUM, kiedy wyżej wymienione metody profilaktyczne nie będą skuteczne, lekarz może zaproponować długoterminowe stosowanie małych dawek antybiotyków. Może też zalecić stosowanie jednorazowych dawek po stosunku, aby zapobiec zakażeniu4.

PAMIĘTAJ, SKONSULTUJ SIĘ Z LEKARZEM!

Zanim zdecydujesz się na jakiekolwiek metody profilaktyczne skonsultuj się z lekarzem. Dzięki tej współpracy możesz znaleźć najlepsze rozwiązania, które będą bezpieczne i skuteczne.

Dbaj o siebie i reaguj na czas – zdrowie zaczyna się od wiedzy!

Jeśli zmagasz się z nawracającymi zakażeniami układu moczowego (przynajmniej 2 razy w ciągu półrocza lub 3 razy w ciągu roku), warto skonsultować się z lekarzem i rozważyć jedną z metod profilaktyki nieantybiotykowej, polegającą na wzmacnianiu odporności4.

Profilaktyka nieantybiotykowa przynosi udowodnione korzyści, np.:

  • zmniejszanie ryzyka pojawienia się infekcji4,
  • ograniczenie liczby nawrotów zakażeń układu moczowego4.
ZBUDUJ ODPORNOŚĆ „NA WILKA”!
Zapytaj lekarza o profilaktykę nieantybiotykową 
wspierającą odporność4!
Jestem głęboko przekonany, że kampania edukacyjno-zdrowotna pod nazwą 
„Nie łap wilka” ma ogromny potencjał, aby szkolić i wspierać społeczeństwo w tym zakresie.

prof. dr hab. dr h.c. Piotr Chłosta, FEBU, FRCS (Glasg.)

Kierownik Katedry i Kliniki Urologii UJ CM w Krakowie
Przewodniczący Komitetu Edukacji Polskiego Towarzystwa Urologicznego
prezes Fundacji UROdzeni-Zdrowi

Piśmiennictwo:

  1. Foxman B, Gillespie B, Koopman J et al. Risk factors for second urinary tract infection among college women. Am J Epidemiol. 2000;151:1194–1205.
  2. Eriksson I, Gustafson Y, Fagerstrom L et al. Do urinary tract infections affect morale among very old women? Health Qual Life Outcomes. 2010;8:73–78.
  3. Kokot F, Drabczyk R. Budowa układu moczowego. Dostępne na: https://www.mp.pl/pacjent/nefrologia/choroby/chorobyudoroslych/57153,budowa-ukladu-moczowego (dostęp: 05.2025).
  4. Juszczak K, Dybowski B, Holecki M, Hryniewicz W, Klimek H, Kłoda K i wsp. Wytyczne Polskiego Towarzystwa Urologicznego, Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników oraz Polskiego Towarzystwa Medycyny Rodzinnej dotyczące diagnostyki, terapii i postępowania w pozaszpitalnych zakażeniach dolnych dróg moczowych. Lekarz POZ 2024; 10(3):127–148.
  5. Duława J. Zakażenia układu moczowego jako problem interdyscyplinarny. Podręcznik dla lekarzy i pielęgniarek. Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach, 2022. ISBN 978-83-7509-458-9, 75 p. DOI:10.47590/sum.9788375094589.
  6. Drabczyk R. Zapalenie pęcherza i inne zakażenia układu moczowego – objawy, przyczyny, leki i leczenie. Dostępne na: https://www.mp.pl/pacjent/nefrologia/choroby/chorobyudoroslych/51947,zapalenie-pecherza-i-inne-zakazenia-ukladu-moczowego (dostęp: 05.2025).
  7. Jastrzębska N. Zakażenia układu moczowego – diagnostyka, leczenie i profilaktyka. Dostępne na: https://aptekarski.com/artykul/zakazenia-ukladu-moczowego-diagnostyka-leczenie-i-profilaktyka-w-praktyce-farmaceutycznej (dostęp: 05.2025).
  8. Epp A, Larochelle A. SOGC Urogynaecology Committee, SOGC Family Physicians Advisory Committee. Recurrent urinary tract infection. SOGC Clinical Practice Guideline No. 250, November 2010.

Materiał jest częścią kampanii edukacyjno-informacyjnej „Nie łap wilka”. Treści zamieszczone w materiale mają wyłącznie charakter informacyjny, nie mogą być traktowane jako forma konsultacji medycznej i nie mogą zastąpić konsultacji lekarza, do którego należy ostateczna decyzja o sposobie i zakresie stosowanego leczenia.

Konsultacja medyczna strony www: prof. dr hab. n. med. Piotr L. Chłosta